Η ψηφιακή αφήγηση και η δύναμη της προσωπικής ιστορίας
Η ανθεκτικότητα της κοινότητας στο επίκεντρο της διοργάνωσης
Ιστορίες, πολιτισμός και συλλογική μνήμη στην ψηφιακή εποχή
Ελεύθερη είσοδος στις προβολές και τις εκδηλώσεις
Για το 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ψηφιακής Αφήγησης, που φιλοξενείται στη Ζάκυνθο, μίλησε στον ΣΤΙΓΜΑ 97,6, ο Ομότιμος Καθηγητής του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Μιχάλης Μεϊμάρης.
Όπως εξήγησε, η ψηφιακή αφήγηση αποτελεί μια εμπλουτισμένη μορφή αφήγησης, καθώς συνδυάζει εικόνα, μουσική, ειδικά εφέ και τις δυνατότητες που προσφέρει σήμερα ένας υπολογιστής ή ένα κινητό τηλέφωνο. «Δεν λέμε ότι η ιστορία την οποία διηγούμαστε μόνο με το στόμα, είναι κατά κάποιο τρόπο ολιγορία μιας εμπλουτισμένης. Όχι, είναι άλλο πράγμα», σημείωσε.
Όπως ανέφερε, η ψηφιακή αφήγηση επιτρέπει στον θεατή να βλέπει και να ακούει μια ιστορία μέσα από την οθόνη ενός κινητού ή υπολογιστή, ενώ παράλληλα η ιστορία μπορεί να ταξιδέψει σε ολόκληρο τον κόσμο και να αξιοποιήσει πολλά διαφορετικά κανάλια επικοινωνίας.
Συνδέοντας την ψηφιακή αφήγηση με τις διαφορετικές μορφές με τις οποίες οι άνθρωποι προσεγγίζουν τη γνώση, σημείωσε ότι κάποιοι άνθρωποι ανταποκρίνονται περισσότερο στο ακουστικό στοιχείο, άλλοι στο οπτικό και άλλοι στο απτικό. «Επειδή έχουμε αυτό που λέγεται πολυτροπική δημιουργία, αυτή είναι η ψηφιακή αφήγηση. Μπορούμε να πιάσουμε έτσι πολύ κόσμο», συμπλήρωσε.
Τόνισε ότι η ψηφιακή αφήγηση δημιουργείται από ανθρώπους που εργάζονται είτε σε ομάδες, είτε ατομικά, με στόχο να παραγάγουν μια ιστορία. Οι ομάδες αυτές μπορεί να λειτουργούν σε Πανεπιστημιακό ή σεμιναριακό πλαίσιο, ενώ η μεθοδολογία έχει εφαρμοστεί και με ανθρώπους που αντιμετωπίζουν σοβαρές ασθένειες, με κρατούμενους στο εξωτερικό, αλλά και με ανθρώπους στα ΚΑΠΗ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν ζητείται από τους συμμετέχοντες να καταθέσουν μια προσωπική ιστορία, πολλές φορές πρόκειται για τραυματικές εμπειρίες.
«Ο κόσμος θέλει να μιλήσει για μια απώλεια, για μια ασθένεια, για θέματα τα οποία θέλει να βγάλει από μέσα του, να τα βάλει στο τραπέζι και να τα δει μαζί με την ομάδα του, των άλλων ανθρώπων που είναι σε αυτή τη διαδικασία», ανέφερε.
Αναφέρθηκε και στη δημιουργία 2.000 ιστοριών στην Ελλάδα τα τελευταία 15 χρόνια, σημειώνοντας ότι στις 23 Μαΐου γιορτάστηκε η συγκεκριμένη προσπάθεια στη Βιβλιοθήκη της Ελλάδος.
Έφερε ως παράδειγμα την περίπτωση δύο ανθρώπων που έχουν βιώσει την ίδια απώλεια. Όταν ένας από τους δύο μοιράζεται μια ιστορία για την απώλεια της μητέρας του και ο άλλος έχει βιώσει αντίστοιχη εμπειρία, δημιουργείται ένας κοινός τόπος επικοινωνίας.
Όπως εξήγησε, μέσα από αυτή τη διαδικασία ενισχύονται οι λεγόμενες «soft skills», δηλαδή οι ήπιες δεξιότητες, όπως η ενσυναίσθηση και η ομαδική εργασία. «Αργά ή γρήγορα, μέσα από τη διαδικασία αυτή, αισθανόμαστε όλοι ότι τα προβλήματα των ανθρώπων είναι κοινά», τόνισε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό συνδέεται άμεσα και με το θέμα της φετινής διοργάνωσης, που είναι η ανθεκτικότητα σε επίπεδο κοινότητας. Όπως είπε, σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινωνία βρίσκεται καθημερινά αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις, τίθεται το ερώτημα με ποιον τρόπο μπορεί να αποκτήσει ανθεκτικότητα και να αντιμετωπίσει τα προβλήματα.
Στη συνέντευξη τέθηκε και το ζήτημα της σχέσης της ψηφιακής αφήγησης με τον τεράστιο όγκο ιστοριών, εικόνων και βίντεο που παράγονται καθημερινά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και το ερώτημα, στο πού τελειώνει η δημιουργική αφήγηση και πού αρχίζει η επιφανειακή ή παραπλανητική πληροφορία.
Ο κ. Μεϊμάρης χαρακτήρισε το ζήτημα «σημείο των καιρών» και αναφέρθηκε στις προκλήσεις που δημιουργούν τα deep fake, δηλαδή οι ψηφιακά κατασκευασμένες εικόνες και πληροφορίες, με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.
«Είναι ένα θέμα τα deep fake, δηλαδή τα βαθιά ψέματα, η βαθιά λανθασμένη πληροφορία, την οποία σιγά σιγά, με τη βοήθεια και της Τεχνητής Νοημοσύνης, δεν θα μπορούμε να αντιμετωπίσουμε. Ήδη υπάρχουν περιπτώσεις κινηματογραφικών αστέρων που δημιουργούνται ψηφιακά», σημείωσε, αναφέροντας ως παραδείγματα την OpenAI και την Anthropic.
Απέναντι σε αυτή την εξέλιξη, στόχος της διοργάνωσης είναι να διατηρηθεί, στο μέτρο του δυνατού, μια ισορροπία ανάμεσα στο αναλογικό και το ψηφιακό.
Αναφέρθηκε και στη σχέση των φοιτητών με την τεχνολογία μέσα στο Πανεπιστημιακό αμφιθέατρο, σημειώνοντας ότι οι φοιτητές χρησιμοποιούν πλέον το κινητό τους ακόμη και κατά τη διάρκεια του μαθήματος.
Ανέφερε χαρακτηριστικό περιστατικό κατά το οποίο, όταν ζήτησε από φοιτητή που χρησιμοποιούσε το κινητό του να βγει έξω, εκείνος του απάντησε: «Να περάσεις εσύ έξω».
Όπως εξήγησε, η πραγματικότητα αυτή σημαίνει, ότι ο καθηγητής πρέπει να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και να βρει τρόπους να κρατήσει τους φοιτητές μέσα στην αίθουσα.
«Αυτό γίνεται κυρίως με το χιούμορ, με το να καταλάβουν ότι έρχονται να συμμετάσχουν σε μία δράση η οποία και θα τους μάθει. Όπως λέω σε κάθε αρχή εξαμήνου, θα περάσουμε και καλά. Θα μάθουμε αλλά θα περάσουμε καλά», ανέφερε.
«Δεν μπορεί το μάθημα να είναι μία τιμωρία», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας ότι στην εποχή του διαδικτύου, της Τεχνητής Νοημοσύνης και των συνεχών ψηφιακών ερεθισμάτων, δεν μπορεί κάποιος να περιμένει από τους φοιτητές να παρακολουθούν επί τρεις ώρες ένα μάθημα χωρίς ενεργή συμμετοχή.
Υποστήριξε ότι οι άνθρωποι σήμερα είναι ουσιαστικά «αμφίβια» ανάμεσα σε δύο κόσμους, τον ψηφιακό και τον αναλογικό. «Ανάλογα με την ηλικία και με το πού είναι ο καθένας ταγμένος, σαν δουλειά, σαν χόμπι, τα ποσοστά αυτά παίζουν», πρόσθεσε.
Επανέλαβε την ανάγκη να διατηρηθεί μια ισορροπία, εκτιμώντας ότι τα deep fake και οι ψηφιακές κατασκευές θα αποτελέσουν ολοένα και μεγαλύτερη πρόκληση, ενώ παράλληλα εξέφρασε την πεποίθηση ότι η αναλογική πραγματικότητα θα συνεχίσει να δημιουργεί νέες δυνατότητες.
Αναφερόμενος στην προηγούμενη διοργάνωση του 2024, σημείωσε ότι είχαν συμμετάσχει 160 άτομα από 11 χώρες και 4 ηπείρους. Όπως εξήγησε, πριν από πέντε χρόνια, μέσω της συμμετοχής τους στο Διεθνές Συνέδριο για την Ψηφιακή Αφήγηση στην Washington των Ηνωμένων Πολιτειών, κατάφεραν να πείσουν τη διεθνή κοινότητα της ψηφιακής αφήγησης, να δημιουργηθεί ένα Διεθνές Φεστιβάλ που θα πραγματοποιείται στη Ζάκυνθο.
«Θα πραγματοποιείται ανά δύο χρόνια πάντα στη Ζάκυνθο, και το περάσαμε». Εξήγησε ότι τα Φεστιβάλ πραγματοποιούνται σε έναν συγκεκριμένο τόπο, σε αντίθεση με τα συνέδρια που μπορούν να μετακινούνται.
Για τη φετινή διοργάνωση εκτίμησε ότι θα υπάρξουν περίπου 120 συμμετέχοντες, λιγότεροι σε σχέση με την προηγούμενη διοργάνωση, λόγω του αυξημένου κόστους των εισιτηρίων. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη συμβολή επιχειρηματιών της Ζακύνθου, οι οποίοι προσφέρουν δωρεάν δωμάτια στους συμμετέχοντες.
Σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα του Φεστιβάλ, ανέφερε ότι περιλαμβάνονται προβολές, στρογγυλά τραπέζια και συζητήσεις, ενώ στόχος είναι να υπάρξει μεγάλη συμμετοχή. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον γλύπτη Τάσο Σταμίρη, ο οποίος κατασκεύασε από Ζακυνθινή πέτρα τα επτά βραβεία που θα απονεμηθούν στις ψηφιακές αφηγήσεις που θα διακριθούν.
Στη διοργάνωση θα συμμετάσχει επίσης ο γλύπτης Θεόδωρος Βισβάρδης, ενώ θα υπάρχει και παρουσία των πατέρα και γιου Πυριόχου με τα μπουρλονιάκαρα, με τον κ. Μεϊμάρη να επισημαίνει ότι υπάρχουν και άλλες δράσεις που δεν αποκαλύπτονται, καθώς αποτελούν έκπληξη.
«Προσπαθούμε να δώσουμε σε όλους να καταλάβουν, ότι σε αυτό το νησί υπάρχει πολιτισμός, τον σεβόμεθα, τον τιμούμε και θέλουμε μαζί του, χέρι χέρι, να πάμε και στην ψηφιακή πραγματικότητα, διατηρώντας την αναλογική μας παρουσία», τόνισε.
Το 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ψηφιακής Αφήγησης πραγματοποιείται από την Παρασκευή 2 έως και την Κυριακή 4 Οκτωβρίου, με ελεύθερη είσοδο για όλους, ενώ προβολές θα πραγματοποιηθούν μεταξύ άλλων στον Κινηματογράφο «Φώσκολος».
