- Ο «κύκλος της βίας» και η σύνδεση κακοποίησης ζώων και ανθρώπων.
- Οι μορφές ενεργητικής και παθητικής κακοποίησης σύμφωνα με τον νόμο 4830/2021.
- Οι ευθύνες των Δήμων για τη διαχείριση των αδέσποτων και η συνεργασία με τις φιλοζωικές οργανώσεις.
- Υπάρχει τακτικός Προϋπολογισμός και συγκεκριμένο κονδύλι, που καλύπτει την κτηνιατρική φροντίδα, τη φιλοξενία, καθώς και την ίδρυση και λειτουργία καταφυγίων.
Η Νομική Σύμβουλος της Ειδικής Γραμματείας Προστασίας Ζώων Συντροφιάς, Έλενα Αρβανίτη, μίλησε στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΤΙΓΜΑ 97,6 για τη νομική διάσταση της κακοποίησης ζώων και τις ευθύνες των ιδιοκτητών και των Δήμων σύμφωνα με τον νόμο 4830/2021, με αφορμή το πρόσφατο περιστατικό κακοποίησης ζώου στη Ζάκυνθο.
Αρχικά επισήμανε ότι «υπάρχει μια διασύνδεση ανάμεσα στις πράξεις βίας κατά των ζώων και στις αντίστοιχες κατά ανθρώπων». Όπως εξήγησε, υπάρχει ο λεγόμενος «κύκλος της βίας», ο οποίος «δεν επιβεβαιώνεται πλέον μόνο στη θεωρία, αλλά δυστυχώς και στη νομολογία».
Αναφερόμενη στις προβλέψεις του νόμου, διευκρίνισε ότι αυτός διακρίνει δύο μορφές κακοποίησης, την ενεργητική και την παθητική. Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται πλημμεληματικού χαρακτήρα αδικήματα, όπως η κακή και βάναυση μεταχείριση ζώου, για τα οποία προβλέπεται ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους και χρηματικό πρόστιμο έως 15.000 ευρώ. Ο νόμος περιλαμβάνει ενδεικτική απαρίθμηση τέτοιων αδικημάτων.
«Ένα πολύ συχνό φαινόμενο, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες και ειδικά στα νησιά, είναι η περίπτωση της υποζυγίας, το γνωστό “παστούρωμα”, συνήθως σε παραγωγικά ζώα και ιπποειδή», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι ο νόμος δεν αφορά μόνο σκύλους και γάτες, αλλά κάθε είδους ζώο.
Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνεται και η πρόκληση απλής σωματικής βλάβης με κλωτσιά ή άλλο χτύπημα που προκαλεί τραυματισμό, καθώς και οι μη επιτρεπτές μέθοδοι εκπαίδευσης. «Η χρήση ηλεκτρικού κολάρου ως μέσο αποτροπής γαυγίσματος αποτελεί κακοποιητική πράξη κατά τον νόμο», επισήμανε. Ανέφερε επίσης τη μόνιμη αλυσόδεση ζώων, φαινόμενο που παρατηρείται κυρίως στην επαρχία. «Για κάποιους θεωρείται τρόπος εκπαίδευσης, στην πραγματικότητα όμως συνιστά κακοποίηση του ζώου», πρόσθεσε.
Διευκρίνισε ότι δεν αναφέρεται στη βόλτα με λουρί, κατά την οποία ο ιδιοκτήτης έχει την εποπτεία του ζώου του, αλλά σε περιπτώσεις όπου το ζώο παραμένει μόνιμα δεμένο στον χώρο της οικίας, πολλές φορές καθ’ όλο το εικοσιτετράωρο και σε ορισμένες περιπτώσεις για ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής του. «Η διαρκής παραμονή ενός σκύλου δεμένου σε μπαλκόνι ή αυλή για πολλές ώρες συνιστά κακοποιητική πράξη και διώκεται αυτεπαγγέλτως», τόνισε. Αν, όπως εξήγησε, επιληφθεί το αστυνομικό τμήμα, ο ιδιοκτήτης μπορεί να συλληφθεί.
Ο νόμος επιτρέπει τον προσωρινό περιορισμό έως δύο ωρών, για παράδειγμα όταν γίνονται εργασίες ή όταν υπάρχει επισκέπτης που φοβάται το ζώο. «Αν όμως ο περιορισμός ξεπεράσει το δίωρο, αρχίζει να στοιχειοθετείται το αδίκημα της παθητικής κακοποίησης», πρόσθεσε.
Όσον αφορά τις κακουργηματικές μορφές κακοποίησης, σημείωσε ότι προβλέπεται κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή έως 50.000 ευρώ, ανάλογα με τη βαρύτητα. Παράλληλα, σε όλες τις περιπτώσεις επιβάλλονται υψηλά διοικητικά πρόστιμα από την αστυνομία. «Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πρόσφατο περιστατικό όπου γυναίκα πάτησε με το αυτοκίνητό της αδέσποτο ζώο σκοπίμως· εκεί επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 50 χιλιάδων ευρώ», ανέφερε.
Τα πρόστιμα αυξάνονται ανάλογα με τον αριθμό των ζώων που κακοποιούνται. «Αν σε ένα περιστατικό κακοποιηθούν τέσσερα ζώα, η ποινική και διοικητική αντιμετώπιση είναι βαρύτερη», είπε, τονίζοντας ότι μόλις εξαντληθούν οι προθεσμίες προσφυγής, το πρόστιμο καταχωρείται στο ΑΦΜ του υπαίτιου.
Για το αδίκημα της εγκατάλειψης, ανέφερε ότι αποτελεί πλημμέλημα και πως πρόκειται για ιδιαίτερα συχνό φαινόμενο, ειδικά κατά τους θερινούς μήνες. Όπως είπε, «όταν ένας ιδιοκτήτης εγκαταλείπει το ζώο του, ενώ οφείλει να ενημερώσει την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου ότι αδυνατεί να το φροντίσει και να ακολουθήσει τη νόμιμη διαδικασία, διαπράττει αδίκημα». Ανέφερε ότι υπάρχει πάντα η δυνατότητα να απευθυνθεί σε φιλοζωικό σωματείο ή εθελοντές, «όμως αρκετοί επιλέγουν την εγκατάλειψη». Για αυτή την πράξη προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο έως 15.000 ευρώ.
Ειδική αναφορά έκανε στην εγκατάλειψη νεογέννητων ζώων, η οποία «υπάγεται στις κακουργηματικές πράξεις». Όπως εξήγησε, ενώ η εγκατάλειψη ενήλικου ζώου αποτελεί πλημμέλημα, στην περίπτωση των νεογέννητων ο νόμος προβλέπει κακούργημα.
Αναφορικά με τα αδέσποτα ζώα, αναφέρθηκε στο άρθρο 10 του νόμου, που καθορίζει τις υποχρεώσεις των Δήμων για τη διαχείρισή τους. «Βασική υποχρέωση κάθε Δήμου είναι να μεριμνά για τα αδέσποτα ζώα που βρίσκονται εντός της εδαφικής του αρμοδιότητας», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η συνεργασία με τις φιλοζωικές οργανώσεις είναι καθοριστική για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων.
Όπως εξήγησε, όταν οι Δήμοι μεριμνούν για την περισυλλογή, τον εμβολιασμό, την αποπαρασίτωση, τη στείρωση και τη φιλοξενία των αδέσποτων, «δεν έχουν λόγο να φοβούνται συνέπειες». Ωστόσο, επεσήμανε ότι «προβλήματα δημιουργούνται όταν εμφανίζονται φαινόμενα παθητικής κακοποίησης, ακόμη και σε δημοτικά καταφύγια φιλοξενίας».
Η παθητική κακοποίηση, σύμφωνα με την ίδια, αφορά περιπτώσεις όπου δεν παρέχεται στο ζώο προστασία από τις καιρικές συνθήκες ή κατάλληλο κατάλυμα, όταν μένει εκτεθειμένο χωρίς στέγη ή μόνιμα αλυσοδεμένο. Στην ίδια κατηγορία ανήκει και η έλλειψη τροφής, καθαρού νερού, η παροχή ακατάλληλης τροφής, ή η χρήση βρόμικων δοχείων. Επίσης, μορφή παθητικής κακοποίησης συνιστά «η έλλειψη της αναγκαίας κτηνιατρικής φροντίδας και περίθαλψης, τόσο της τακτικής όσο και της έκτακτης, ιδιαίτερα όταν το ζώο είναι άρρωστο ή τραυματισμένο».
Οι ίδιες υποχρεώσεις ισχύουν και για τα καταφύγια. «Σε περίπτωση παραβάσεων, ποινική ευθύνη φέρουν τόσο ο υπεύθυνος του καταφυγίου όσο και ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος», τόνισε, σημειώνοντας ότι οι Δήμοι μπορούν να ανταποκριθούν αν υπάρχει πραγματική βούληση. «Η διαχείριση των αδέσποτων δεν είναι πάρεργο, ούτε υποχρέωση δευτερεύουσας σημασίας. Αν κάποιος την αντιμετωπίζει απλά ως αγγαρεία, δύσκολα θα επιτύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα».
Υπογράμμισε πως όταν οι Δήμοι συνειδητοποιήσουν ότι καλούνται «να προστατεύσουν ανυπεράσπιστα πλάσματα που δεν μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους αλλά έχουν δικαιώματα», τότε «όλα μπορούν να γίνουν». Όπως εξήγησε, «η αναγκαία υποστήριξη από την Πολιτεία υπάρχει».
Υπάρχει τακτικός Προϋπολογισμός και συγκεκριμένα κονδύλια που καλύπτουν την κτηνιατρική φροντίδα, τη φιλοξενία και τη λειτουργία καταφυγίων. «Αρκεί οι Δήμοι να συνεργάζονται με την Ειδική Γραμματεία και το Υπουργείο Εσωτερικών», είπε, προσθέτοντας ότι η υπηρεσία της είναι «πάντοτε πρόθυμη να παρέχει διευκρινίσεις και υποστήριξη σχετικά με τη διάθεση των κονδυλίων».
Αναφερόμενη στο πρόσφατο περιστατικό στη Ζάκυνθο, όπου σκύλος βρέθηκε κρεμασμένος από αγκίστρι περασμένο στο στόμα του και δεμένος με σύρμα σε δέντρο, παραδέχτηκε ότι δεν γνώριζε λεπτομέρειες, όμως από την περιγραφή «πρόκειται για μία ακόμη φρικτή περίπτωση κακοποίησης ζώου συντροφιάς».
«Σε μια τέτοια περίπτωση βρισκόμαστε ενώπιον κακουργηματικής πράξης», διευκρίνισε, επισημαίνοντας ότι εφόσον εντοπιστεί ο δράστης, «ασκείται ποινική δίωξη και προβλέπεται κάθειρξη έως δέκα έτη». Υπάρχουν, όπως είπε, περιπτώσεις όπου μπορεί να διαταχθεί και προσωρινή κράτηση.
Τόνισε τέλος ότι κάθε περιστατικό έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες και πως αποφεύγει να εκφέρει κρίσεις «πριν μελετήσει τη δικογραφία». Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι «ο νόμος προβλέπει ευθύνη και για τον ιδιοκτήτη που παραμελεί την εποπτεία του ζώου». Αν από αυτή την παράλειψη προκληθεί ατύχημα ή βλάβη σε άνθρωπο, ζώο ή περιουσία, «γεννάται τόσο ποινική όσο και αστική ευθύνη, με πιθανή υποχρέωση αποζημίωσης».
