Λαϊκά παραμύθια της Ζακύνθου και η ανάγκη διατήρησης της άυλης κληρονομιάς
Δύο σημαντικές εικόνες του 12ου και 13ου αιώνα σε θεματική ξενάγηση
Η κλιματική αλλαγή και οι κίνδυνοι για τα μνημεία
Η ανάγκη εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης του Μουσείου
Το Μουσείο Ζακύνθου συμμετέχει στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς, με αφορμή τη φετινή θεματική «Κληρονομιά σε κίνδυνο», όπως ανέφερε η Διευθύντρια, Δήμητρα Νικολιά, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον ΣΤΙΓΜΑ 97,6.
Όπως εξήγησε, το φετινό θέμα είναι ιδιαίτερα επίκαιρο, καθώς στις μέρες μας υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που διακινδυνεύουν τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. «Προφανώς τα θέματα που επιλέγονται για τον εορτασμό του θεσμού κάθε χρόνο, έχουν μια επικαιρότητα η οποία είναι αναμφισβήτητη και αφορά όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες», σημείωσε.
Σε ό,τι αφορά τη φετινή θεματική, το Μουσείο Ζακύνθου επέλεξε δράσεις που αφορούν τόσο την άυλη όσο και την υλική πολιτιστική κληρονομιά. Μία από τις δράσεις αφορά την προβολή αφηγήσεων λαϊκών παραμυθιών της Ζακύνθου από την κα Αγγελική Αγαλιανού, η οποία είναι γνωστή στην τοπική κοινωνία για τον τρόπο με τον οποίο αφηγείται αυτού του τύπου τα παραμύθια.
Όπως ανέφερε, πρόκειται για ένα κομμάτι της λαϊκής παράδοσης που, λόγω της ανάπτυξης της τεχνολογίας και της διαφορετικής κατεύθυνσης που έχει πάρει η ψυχαγωγία στις μέρες μας, «δεν ακούγονται πια, όσο παλιά».
Για τον λόγο αυτό, χαρακτήρισε τα λαϊκά παραμύθια ως ένα κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς που βρίσκεται σε κίνδυνο και υπογράμμισε ότι τέτοιες προσπάθειες συμβάλλουν στην ανάδειξη και τη διατήρησή του. Παράλληλα, το Μουσείο επέλεξε να πραγματοποιήσει μεθαύριο Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου μία θεματική ξενάγηση σε δύο από τις παλαιότερες εικόνες που εκτίθενται στη μόνιμη έκθεσή του.
Πρόκειται για εικόνες που χρονολογούνται στον 12ο και 13ο αιώνα και έφτασαν στη Ζάκυνθο μέσω της Κρήτης. Όπως εξήγησε, όταν οι εικόνες μεταφέρθηκαν από την Κρήτη στη Ζάκυνθο, είχαν ήδη διασωθεί από τον πόλεμο, καθώς ήταν ανάμεσα στα κειμήλια που κατάφεραν να μεταφέρουν οι πρόσφυγες φεύγοντας από την Κρήτη προς το Ιόνιο. Τα συγκεκριμένα κειμήλια διασώθηκαν στη συνέχεια και από τον καταστροφικό σεισμό του 1953.
Ένα μεγάλο κομμάτι της μόνιμης έκθεσης του Μουσείου Ζακύνθου οφείλεται, όπως ανέφερε, στο γεγονός ότι οι Κρήτες πρόσφυγες που ήρθαν στη Ζάκυνθο πριν από περίπου 350 χρόνια, μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους, μετέφεραν μαζί τους πολλά θρησκευτικά κειμήλια, εικόνες και άλλα αντικείμενα.
Η μεταφορά αυτή συνδέεται με το 1669, όταν οι Κρήτες πρόσφυγες έφτασαν στη Ζάκυνθο, μεταφέροντας τα κειμήλια που αποτελούν σήμερα σημαντικό τμήμα της συλλογής του Μουσείου.
Η ίδια, αναφέρθηκε και στον σεισμό του 1953, ο οποίος αποτέλεσε έναν ακόμη μεγάλο κίνδυνο για την πολιτιστική κληρονομιά της Ζακύνθου. Τότε, όπως σημείωσε, συντελέστηκε μια πολύ μεγάλη καταστροφή, καθώς πολλά σημαντικά μνημεία της εποχής της Ενετοκρατίας και του Μπαρόκ καταστράφηκαν.
Σε ερώτηση για το πόσο γνωστή είναι στο ευρύ κοινό η σημαντική συλλογή του Μουσείου Ζακύνθου, εκτίμησε ότι οι Ζακυνθινοί γνωρίζουν τη σημασία της. Παράλληλα, σημείωσε ότι η συλλογή έχει ιδιαίτερη σημασία και για την επιστημονική κοινότητα που ασχολείται με την ιστορία της νεότερης Ελλάδας, καθώς και για ιστορικούς της τέχνης και Αρχαιολόγους που ενδιαφέρονται για την τέχνη μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης και κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας και της Τουρκοκρατίας στην Ελλάδα.
Όπως είπε, οι ειδικοί γνωρίζουν τη σημασία της συλλογής, η οποία χαρακτηρίζεται όχι μόνο από το μέγεθός της, αλλά και από τον μεγάλο αριθμό ιδιαίτερα σημαντικών αντικειμένων που περιλαμβάνει. «Έχει μια φοβερή πυκνότητα στη μοναδικότητα των αντικειμένων», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η φετινή Ευρωπαϊκή θεματική αναφέρεται και στην κλιματική αλλαγή, η οποία, όπως εξήγησε, επηρεάζει κυρίως τα ακίνητα μνημεία. Έφερε ως παράδειγμα το Κάστρο, επισημαίνοντας ότι σε περίπτωση μεγάλων πλημμυρών και διάβρωσης του εδάφους, δημιουργούνται ζητήματα ασφάλειας και διατήρησης του ίδιου του μνημείου.
Ανάλογα με το είδος του μνημείου, υπάρχουν και άλλοι κίνδυνοι. Μνημεία που βρίσκονται κοντά στην ακτογραμμή μπορούν να επηρεαστούν από την κλιματική αλλαγή, καθώς η θάλασσα μπορεί να προχωρήσει και να τα καλύψει.
Σε ό,τι αφορά το ίδιο το Μουσείο Ζακύνθου, υπογράμμισε ότι υπάρχουν ανάγκες σε υποδομές και εξοπλισμό και ότι το Μουσείο θα πρέπει να εκσυγχρονιστεί. Όπως ανέφερε, χρειάζεται να αποκτήσει κλιματισμό, ενώ και η έκθεσή του, η οποία διαμορφώθηκε με όρους της δεκαετίας του ’60, όταν εγκαινιάστηκε, θα πρέπει να αναδειχθεί και να παρουσιαστεί με διαφορετικό τρόπο.
Στόχος, όπως εξήγησε, είναι μια παρουσίαση που θα ανταποκρίνεται στη σύγχρονη αισθητική και στις σύγχρονες μουσειολογικές αντιλήψεις, ώστε ο πολιτιστικός θησαυρός που υπάρχει στο Μουσείο να αναδειχθεί ακόμη περισσότερο και να γίνει πιο φιλικός στον επισκέπτη.
Την Κυριακή θα πραγματοποιηθεί η θεματική ξενάγηση στις δύο εικόνες της μόνιμης έκθεσης. Όσοι επισκεφθούν το Μουσείο θα έχουν την ευκαιρία να μάθουν περισσότερες λεπτομέρειες για τα δύο αυτά κειμήλια, τα οποία όπως τονίστηκε, κουβαλούν μια σημαντική διαδρομή και ιστορία.
Η ξενάγηση θα αναφερθεί, μεταξύ άλλων, στο πώς τα κειμήλια, μετά την έλευσή τους στη Ζάκυνθο, αποτέλεσαν αφορμή για να χτιστούν Ναοί, πώς εντάχθηκαν στη λατρευτική πρακτική των Ζακυνθινών, αλλά και πώς διασώθηκαν από τον σεισμό του 1953 και βρίσκονται σήμερα στο Μουσείο Ζακύνθου. Η θεματική ξενάγηση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή από τις 11 το πρωί έως τη 1 το μεσημέρι και η είσοδος θα είναι ελεύθερη για όλους.
