Σε συνέντευξη που παραχώρησε στον ΣΤΙΓΜΑ 97,6, η Υπεύθυνη Προγραμμάτων και Πολιτικής του MEDASSET, Νάντια Ανδρεανίδου, αναφέρθηκε στις θέσεις 17 Περιβαλλοντικών Οργανώσεων για τις διατάξεις του νομοσχεδίου που σχετίζονται με τη διαχείριση των υδάτων.
«Συνυπογράψαμε ένα κοινό δελτίο Τύπου μαζί με 16 Περιβαλλοντικές Οργανώσεις. Η βασική μας θέση αφορά τις διατάξεις του νομοσχεδίου που σχετίζονται με το νερό. Πρόκειται για ένα εκτενές νομοσχέδιο με πολλές διαφορετικές διατάξεις, όμως εμείς εστιάζουμε στα ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση των υδάτων.
»Το πρόβλημα του νερού δεν λύνεται με διοικητικές αλλαγές. Υπάρχουν σημαντικές απώλειες από τα παλαιωμένα δίκτυα ύδρευσης και αυξημένη πίεση στους υδάτινους πόρους, ενώ η κλιματική αλλαγή και η παρατεταμένη ξηρασία επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
»Γι’ αυτό θεωρούμε ότι απαιτούνται επενδύσεις στην πρόληψη, στην εξοικονόμηση νερού και στον εκσυγχρονισμό των υποδομών, αντί για διοικητικές αλλαγές που μεταφέρουν τη διαχείριση σε μεγαλύτερα σχήματα. Παράλληλα, εκφράζουμε ιδιαίτερη ανησυχία για τις διατάξεις που αφορούν την εκτροπή των ποταμών.
»Το τρίτο βασικό σημείο της θέσης μας είναι ότι το νερό αποτελεί κοινό αγαθό. Αυτές είναι οι τρεις βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηρίζεται η παρέμβασή μας. Ζητούμε διαφάνεια και ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις αποφάσεις. Θεωρούμε ότι τα ζητήματα που αφορούν το νερό δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά με κεντρικές αποφάσεις, αλλά να υπάρχει ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών δημόσιων φορέων και των πολιτών στη διαχείρισή τους.
»Η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης για το νομοσχέδιο έχει πλέον ολοκληρωθεί. Ωστόσο, εξακολουθούμε να θεωρούμε ότι οι λύσεις δεν περιορίζονται στην κατασκευή μιας μεγάλης υποδομής. Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης του νερού.
»Πρώτο βήμα είναι η μείωση των απωλειών από τα δίκτυα ύδρευσης, καθώς ένα σημαντικό ποσοστό του νερού χάνεται πριν ακόμη φτάσει στον καταναλωτή. Αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται επενδύσεις για την αναβάθμιση των γερασμένων δικτύων, τη σωστή συντήρησή τους και την επαρκή στελέχωση των φορέων ύδρευσης.
»Επιπλέον, απαιτείται εξοικονόμηση νερού σε όλους τους τομείς και ιδιαίτερα σε εκείνους όπου η κατανάλωση είναι αυξημένη, όπως στον αγροτικό τομέα. Παράλληλα, είναι απαραίτητη η προστασία των υπόγειων υδάτων και η αντιμετώπιση των φαινομένων υπεράντλησης, όπου αυτά παρατηρούνται.
»Η ανησυχία μας δεν αφορά το αν το νερό θα αντιμετωπιστεί ως εμπόρευμα. Εκείνο που τονίζουμε είναι ότι πρόκειται για ένα ζωτικό δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να διαχειρίζεται με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος και την ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών. Η διαχείρισή του πρέπει να γίνεται με τρόπο βιώσιμο, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
»Εκφράζουμε επίσης την ανησυχία μας για την αποδυνάμωση των τοπικών φορέων διαχείρισης του νερού. Από το νομοσχέδιο προκύπτει ότι αρμοδιότητες μεταφέρονται από τους τοπικούς φορείς σε μεγαλύτερα και πιο απομακρυσμένα σχήματα, γεγονός που περιορίζει τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στις αποφάσεις.
»Η διαχείριση του νερού πρέπει να είναι συμμετοχική και να ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιοχής. Το ζήτημα δεν είναι αν οι Δήμοι ή οι ΔΕΥΑ μπορούν ή δεν μπορούν να ανταποκριθούν. Αν υπάρχουν ελλείψεις προσωπικού, χρηματοδότησης ή υποδομών, είναι φυσικό να δυσκολεύονται. Επομένως, προτεραιότητα πρέπει να είναι η αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων.
»Θεωρούμε ότι η τεχνογνωσία και η συνεργασία είναι απαραίτητες και δεν είμαστε αντίθετοι στον συντονισμό. Ωστόσο, αυτός πρέπει να γίνεται με τρόπο που να διασφαλίζει τη δημοκρατική λογοδοσία και να αξιοποιεί τη γνώση και την εμπειρία των τοπικών κοινωνιών.
»Η λειψυδρία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα μας. Η Ελλάδα βρίσκεται ολοένα και συχνότερα αντιμέτωπη με περιόδους ξηρασίας, ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής.
»Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να βασιστεί σε μία μόνο λύση ή σε ένα μεγάλο έργο. Απαιτείται ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Ίσως το νομοσχέδιο επιχειρεί να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις.
»Κατά τη γνώμη μας, οι βασικές προτεραιότητες είναι, πρώτον, η μείωση των απωλειών νερού μέσω του περιορισμού των διαρροών στα δίκτυα ύδρευσης και, δεύτερον, η ορθολογική χρήση του νερού. Αυτό απαιτεί μια συνολική αλλαγή νοοτροπίας και καλύτερη ενημέρωση των πολιτών, αλλά και πιο αποδοτική διαχείριση στους τομείς που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες νερού.
»Ένα ακόμη σημαντικό μέτρο είναι η επαναχρησιμοποίηση του νερού, όπου αυτό μπορεί να γίνει με απόλυτη υγειονομική ασφάλεια. Η αξιοποίηση επεξεργασμένων υδάτων μπορεί να μειώσει σημαντικά την πίεση στους φυσικούς υδάτινους πόρους.
»Παράλληλα, θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντική την προστασία των ποταμών και των υγροτόπων, όπως επισημαίνουμε και στις παρατηρήσεις μας σχετικά με το άρθρο 35 του νομοσχεδίου.
»Σε ό,τι αφορά την εκτροπή των υδάτων, δεν θεωρούμε ότι πρόκειται εκ προοιμίου για μια λανθασμένη πρακτική. Ωστόσο, υποστηρίζουμε ότι πριν από οποιαδήποτε τέτοια παρέμβαση πρέπει να προηγείται ολοκληρωμένη επιστημονική μελέτη, ώστε να διαπιστώνεται ότι δεν θα υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Μόνο τότε μπορεί να εξετάζεται η υλοποίησή της.
»Η αφαλάτωση μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο, όμως σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί λύση χωρίς περιβαλλοντικό κόστος, ούτε μπορεί να υποκαταστήσει τη σωστή διαχείριση του νερού. Στη Ζάκυνθο γνωρίζουμε ότι υπάρχει ιδιαίτερα μεγάλη πίεση στους υδάτινους πόρους, κυρίως λόγω της έντονης εποχικής αύξησης του πληθυσμού εξαιτίας του τουρισμού. Σε ορισμένες περιοχές η αφαλάτωση μπορεί να αποτελέσει μία από τις διαθέσιμες λύσεις.
»Ωστόσο, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα. Απαιτεί σημαντική κατανάλωση ενέργειας, η οποία συχνά προέρχεται από συμβατικά καύσιμα, αυξάνοντας έτσι τις εκπομπές. Επιπλέον, υπάρχει το ζήτημα της διαχείρισης της άλμης που επιστρέφει στη θάλασσα και απαιτεί ιδιαίτερα προσεκτικό χειρισμό.
»Επομένως, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να εξασφαλίσουμε περισσότερο νερό, αλλά να το πετύχουμε με τον μικρότερο δυνατό περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Για τον λόγο αυτό θεωρούμε ότι η αφαλάτωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όχι όμως ως η βασική ή μοναδική λύση στο πρόβλημα της λειψυδρίας».
