• Η ανάγκη για Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο ήταν αίτημα που διατυπωνόταν επί χρόνια από την αντιπολίτευση.
• Για ιδιαίτερα επιβαρυμένες περιοχές δεν θα έπρεπε να επιτρέπεται καθόλου η εκτός σχεδίου δόμηση.
• Διαπιστώνω ότι ορισμένα σημεία θα είναι δύσκολο να εφαρμοστούν.
• Προηγούμενος νόμος άνοιξε τον δρόμο για πολεοδομική ένταξη τμημάτων περιοχών Natura.
• Η φέρουσα ικανότητα δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση, αλλά εξαιρετικά σύνθετο θέμα.
• Η πίεση οδηγεί σε βιαστική νομοθέτηση, χωρίς να υπάρχουν οι μηχανισμοί ελέγχου.
• Πρέπει να κατατεθούν προτάσεις από τους τοπικούς φορείς. Έπρεπε να είχε προηγηθεί αυτό.

Ο Παναγιώτης Δημόπουλος, Γραμματέας Τομέα Περιβάλλοντος του ΠΑΣΟΚ και Καθηγητής Οικολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, μίλησε στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΤΙΓΜΑ 97,6, για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο του τουρισμού, επισημαίνοντας τις δυσκολίες εφαρμογής του, τις επιπτώσεις για την Ζάκυνθο και την ανάγκη ουσιαστικού δημόσιου διαλόγου.

Το πλαίσιο, όπως ανέφερε, ήταν αναγκαίο εδώ και χρόνια, κυρίως για την αντιμετώπιση του φαινομένου του υπέρ τουρισμού σε νησιά του Αιγαίου όπως οι Κυκλάδες, αλλά και το Ιόνιο, όπου οι υποδομές πιέζονται έντονα την τουριστική περίοδο. Θετικό είναι ότι επιχειρείται κατηγοριοποίηση περιοχών ανάλογα με τον βαθμό ανάπτυξης και περιβαλλοντικής ευαισθησίας, ωστόσο κρίσιμη θα είναι η εφαρμογή στην πράξη.

Επεσήμανε ότι το πλαίσιο αυξάνει την αρτιότητα για εκτός σχεδίου δόμηση, από 4 στρέμματα σε 12 ή 16 σε ιδιαίτερα επιβαρυμένες περιοχές όπως η Ρόδος, η Ζάκυνθος και η Κέρκυρα, κάτι που θεωρεί θετικό βήμα. Παρόλα αυτά, όπως τόνισε, θα έπρεπε να απαγορεύεται πλήρως η εκτός σχεδίου δόμηση στις περιοχές αυτές, προκειμένου να προστατευθεί αποτελεσματικά το περιβάλλον και η φυσιογνωμία τους.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η ουσία βρίσκεται στον τρόπο εφαρμογής των νέων ρυθμίσεων. Η έλλειψη κουλτούρας συνεργασίας μεταξύ των επιπέδων διοίκησης, Δήμων, Περιφερειών και κεντρικού κράτους, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια. Η αλληλοεπικάλυψη αρμοδιοτήτων και η απουσία συντονισμού οδηγούν συχνά σε αδυναμία υλοποίησης ακόμη και θετικών νομοθετικών πρωτοβουλιών.

Εξήγησε ότι το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τον τουρισμό επιχειρεί να περιορίσει τις επενδύσεις σε ευαίσθητες περιοχές και να απαιτήσει πρόσθετες περιβαλλοντικές μελέτες. Ωστόσο, η αλληλεπίδρασή του με άλλους νόμους, όπως εκείνον που επιτρέπει δόμηση σε ορισμένες περιοχές Natura, δημιουργεί συγχύσεις και ανάγκη για σαφή ιεράρχηση κανόνων και προτεραιοτήτων.

Στο θέμα της φέρουσας ικανότητας, υπογράμμισε ότι πρόκειται για κρίσιμο αλλά και εξαιρετικά περίπλοκο παράγοντα. Δεν υπάρχουν ολοκληρωμένες μελέτες για τη Ζάκυνθο ή την Κέρκυρα, ενώ ακόμη και οι ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες που ξεκίνησαν το 2019 δεν έχουν ολοκληρωθεί. Η φέρουσα ικανότητα, είπε, καθορίζει πόση ανθρώπινη δραστηριότητα και τουριστική πίεση μπορεί να αντέξει ένα οικοσύστημα χωρίς να καταστραφεί, αλλά η εκτίμηση αυτή απαιτεί χρόνο, δεδομένα και πολιτική βούληση για εφαρμογή.

Όπως χαρακτηριστικά είπε, “ας υποθέσουμε ότι μια μελέτη φέρουσας ικανότητας για τη Ζάκυνθο κατέληγε στο συμπέρασμα ότι, ενώ σήμερα το νησί δέχεται ένα εκατομμύριο τουρίστες κάθε καλοκαίρι, οι πραγματικές αντοχές του είναι για τους μισούς. Τι κάνεις τότε; Σε μια οργανωμένη χώρα, αυτό θα σήμαινε ότι η τουριστική ανάπτυξη θα έπρεπε να είχε σχεδιαστεί διαφορετικά ώστε να μην οδηγηθούμε σε κορεσμό. Γιατί πλέον μιλάμε για σοβαρές πιέσεις στις υποδομές, στο νερό, στην αποχέτευση, στα απορρίμματα και συνολικά στο φυσικό περιβάλλον”.

Επισήμανε επίσης την απόσταση που υπάρχει στη χώρα ανάμεσα στη θεωρία και στην πράξη. Ακόμη και οι καλύτερες προβλέψεις μένουν ανενεργές χωρίς ισχυρούς μηχανισμούς παρακολούθησης και έλεγχο εφαρμογής. Η απουσία διαλόγου με τις τοπικές κοινωνίες επιδεινώνει την κατάσταση, καθώς οι νομοθετικές ρυθμίσεις συχνά συναντούν αντιδράσεις.

Τόνισε ότι σε περιοχές όπως η Ζάκυνθος και η Κέρκυρα, που αντιμετωπίζουν σοβαρή περιβαλλοντική πίεση, θα έπρεπε να προηγηθεί οργανωμένη συζήτηση με Δήμους και Περιφέρεια. Η διαβούλευση, είπε, πρέπει να είναι ουσιαστική και όχι απλώς διαδικτυακή καταγραφή σχολίων, ώστε οι πολίτες να κατανοήσουν τον σκοπό των μέτρων και να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση των αποφάσεων.

Ο κ. Δημόπουλος κατέληξε ότι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο προστασίας και ορθολογικής ανάπτυξης, εφόσον υλοποιηθεί με συνέπεια, επιστημονική τεκμηρίωση και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Μόνο έτσι, θα πάψει η χώρα να νομοθετεί αποσπασματικά και θα μπορέσει να χαράξει μια σταθερή στρατηγική για βιώσιμο τουρισμό.