Επί χρόνια βάζαμε κάτω από το χαλί το πρόβλημα της εκτός σχεδίου δόμησης
Χωρίς 25 μέτρα πρόσωπο σε αναγνωρισμένο δημοτικό δρόμο δεν υπάρχει οικοδομησιμότητα
Οι βεβαιώσεις Κοινοταρχών, Νομαρχίας και Δημάρχων δεν έχουν καμία νομική βάση
Τεράστιες οι ευθύνες της Πολεοδομίας για τις οικοδομικές άδειες
Στον αέρα οικισμοί και σχέδια πόλης – Περιορισμένες οι προσδοκίες για λύση
Στη Ζάκυνθο έχουμε έναν ελέφαντα και κάνουμε ότι δεν τον βλέπουμε
Ο Δικηγόρος Νίκος Πέττας, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΤΙΓΜΑ 97,6, αναφέρθηκε στο σοβαρό ζήτημα της εκτός σχεδίου δόμησης στο νησί, στις νομικές εκκρεμότητες που αφορούν την αναγνώριση των δρόμων, στην εγκυρότητα των οικοδομικών αδειών και στις ευθύνες των αρμόδιων υπηρεσιών, με αφορμή την πρωτοβουλία του ΤΕΕ Ζακύνθου για θέματα οικοδημησιμότητας, στην αυριανή συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί στο Υπουργείο Περιβάλλοντος.
Όπως αρχικά τόνισε, χαρακτήρισε θετική την πρωοβουλία του ΤΕΕ Ζακύνθου, αλλά έρχεται πολύ καθυστερημένα. Το πρόβλημα για τα εκτός σχεδίου ακίνητα, παραμένει επί δεκαετίες χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση, παρά τις επανειλημμένες δικαστικές αποφάσεις και τις συνέπειες που μπορεί να έχει για ιδιοκτήτες ακινήτων, οικογένειες και επιχειρήσεις.
«Υπάρχει πρόβλημα και είναι ένα πρόβλημα το οποίο συνεχώς το βάζουμε κάτω από το χαλί», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα δεν βρίσκεται στον βαθμό που θα έπρεπε στο επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου. Όπως εξήγησε, μετά το 2000, με σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οικοδομικές άδειες που προσβάλλονται δικαστικά, ακυρώνονται κατά κανόνα. Κατά τον ίδιο, αυτή είναι μια νομική και πραγματική κατάσταση που εξακολουθεί να μην αντιμετωπίζεται, ενώ παράλληλα επιχειρείται η υποβάθμιση της σοβαρότητας του ζητήματος.
Αναφερόμενος στο ισχύον νομικό καθεστώς, σημείωσε ότι ακίνητα οποιασδήποτε έκτασης, τα οποία δεν διαθέτουν πρόσωπο 25 μέτρων σε αναγνωρισμένο δημοτικό δρόμο, δεν μπορούν να οικοδομηθούν. Η αναγνώριση του δρόμου, αποτελεί καθοριστική προϋπόθεση για την οικοδομησιμότητα.
Στο ερώτημα εάν ένας ιδιοκτήτης που αγόρασε πριν από χρόνια ένα οικόπεδο τεσσάρων στρεμμάτων, θεωρώντας ότι είναι οικοδομήσιμο, μπορεί να επικαλεστεί το νομικό καθεστώς που ίσχυε κατά την αγορά, απάντησε αρνητικά ως προς τη δυνατότητα αυτή.
Ωστόσο, επικαλέστηκε σχετική απόφαση του Αρείου Πάγου, την οποία προσδιόρισε περίπου στο 2018, σύμφωνα με την οποία μπορεί να ανατραπεί μια αγοραπωλησία όταν ο αγοραστής απέκτησε ένα ακίνητο με σκοπό να οικοδομήσει και τελικά δεν μπορεί να το κάνει. Όπως διευκρίνισε, η αναφορά αυτή έγινε ως παράδειγμα και δεν επιθυμούσε να αποτελέσει το κύριο αντικείμενο της συζήτησης.
«Δεν έχουμε ξεκαθαρίσει στη Ζάκυνθο την εκτός σχεδίου δόμηση», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι το πρόβλημα υφίσταται εδώ και δεκαετίες, χωρίς να έχει αλλάξει ούτε ένα κόμμα, στη σχετική νομοθετική διάταξη. Περιέγραψε την πρακτική που ακολουθούνταν επί χρόνια στη Ζάκυνθο για την έκδοση οικοδομικών αδειών, ακόμη και σε περιπτώσεις ακινήτων που βρίσκονταν σε δουλείες, μπασίες, αγροτικούς δρόμους ή δασικούς.
Στο πλαίσιο αυτής της πρακτικής, οι ενδιαφερόμενοι απευθύνονταν στους Κοινοτάρχες ή στους Δημάρχους, παλαιότερα επί των Καποδιστριακών Δήμων, προκειμένου να λάβουν βεβαίωση ότι το ακίνητό τους εφάπτεται σε δημοτικό ή κοινοτικό δρόμο. Ερωτηθείς για τη νομική ισχύ αυτών των βεβαιώσεων, ήταν κατηγορηματικός: «Καμία. Ούτε τότε είχαν, ούτε και σήμερα έχουν. Δεν έχει αλλάξει το νομικό καθεστώς».
Όπως εξήγησε, οι βεβαιώσεις που εκδίδονταν κατά καιρούς για την οικοδομησιμότητα ακινήτων δεν έχουν νομική βάση, καθώς δεν είχε αποδοθεί στους συγκεκριμένους αιρετούς η σχετική αρμοδιότητα. «Αυτού του είδους τα έγγραφα είναι κουρελόχαρτα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Σχετικά με την πρωτοβουλία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας – Τμήματος Ζακύνθου να καταθέσει υπόμνημα, ζητώντας να δοθεί μεταβατικό περιθώριο ώστε οι ιδιοκτήτες να μπορέσουν να εκδώσουν οικοδομικές άδειες, ο Πέτας επισήμανε ότι η δυνατότητα αυτή δεν προβλέπεται από το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Σχετικά με την πρωτοβουλία του ΤΕΕ Ζακύνθου να θέσει το ζήτημα αυτό στην αυριανή συνάντηση με το Υπουργείο Περιβάλλοντος, σχολίασε πως «αν τα καταφέρει να αλλάξει το νομικό καθεστώς, θα είναι μια τεράστια επιτυχία. Αλλά δεν το βλέπω», εκτιμώντας ότι η εξεύρεση λύσης δεν εξαρτάται μόνο από την πολιτική βούληση του Υπουργείου, καθώς πρέπει να ληφθεί υπόψη και η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το ζητούμενο δεν είναι οι προθέσεις, αλλά το αποτέλεσμα που μπορεί να παραγάγει η νομοθεσία.
«Το πολιτικό παραγόμενο προϊόν ποιο είναι; Η νομοθεσία», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το πρόβλημα της εκτός σχεδίου δόμησης συνδέεται άμεσα με την αδυναμία να προσδιοριστεί με σαφήνεια ποιοι δρόμοι αναγνωρίζονται νομικά, με ποια κριτήρια και με ποιες αποφάσεις.
Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι είχε θέσει το ζήτημα και το 2023, όταν πολιτευόταν, επισημαίνοντας ότι θα συνεχίσει να το αναδεικνύει για όσο διάστημα ασχολείται με την πολιτική. Υποστήριξε ότι στη Ζάκυνθο δεν έχει αποσαφηνιστεί το καθεστώς αναγνώρισης του οδικού δικτύου, ενώ δεν υπάρχουν Προεδρικά Διατάγματα που να κατοχυρώνουν το σύνολο των δρόμων.
«Η μόνη νομικά κατοχυρωμένη οδός στη Ζάκυνθο είναι η επαρχιακή, ο κεντρικός οδικός άξονας. Όλοι οι υπόλοιποι είναι εν πολλοίς ακατοχύρωτοι νομικά», ανέφερε, εξηγώντας ότι αυτή η κατάσταση επηρεάζει άμεσα την έκδοση των οικοδομικών αδειών.
Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στο ερώτημα που προκύπτει για το πώς εκδίδονταν επί τόσα χρόνια οι οικοδομικές άδειες από την Πολεοδομία. Όπως είπε, η πρακτική που ακολουθούνταν επέτρεπε την αντιμετώπιση των προβλημάτων σε τοπικό επίπεδο, χωρίς όμως να εξασφαλίζεται η απαραίτητη νομική κατοχύρωση. «Αυτή ήταν η μέθοδος. Λύναμε τα προβλήματά μας ως ένα γαλατικό χωριό, δηλαδή μεταξύ μας».
Ωστόσο, όπως υποστήριξε, η πρακτική αυτή δεν εξασφαλίζει τη νομιμότητα των αδειών, καθώς, όταν αυτές προσβάλλονται δικαστικά, κατά κανόνα ακυρώνονται. Έθεσε ευθέως το ζήτημα των ευθυνών των υπαλλήλων της Πολεοδομίας, τόσο κατά τις προηγούμενες δεκαετίες όσο και σήμερα, για την έκδοση οικοδομικών αδειών σε ακίνητα που δεν πληρούσαν τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Όπως ανέφερε, χιλιάδες πολίτες, επιχειρηματίες και εργαζόμενοι, προχώρησαν στην αγορά ακινήτων και στην κατασκευή κατοικιών, βασιζόμενοι στις άδειες που εξέδιδε η αρμόδια υπηρεσία. «Γιατί δεν τους είπαν από την πρώτη στιγμή ότι εδώ δεν μπορούμε να χτίσουμε;» διερωτήθηκε, επισημαίνοντας ότι οι πολίτες που ακολούθησαν τις προβλεπόμενες διαδικασίες και έλαβαν οικοδομική άδεια από την αρμόδια υπηρεσία δεν μπορούσαν κατ’ ανάγκη να γνωρίζουν τα νομικά προβλήματα που υπήρχαν.
Στο πλαίσιο αυτό, επανέλαβε ότι η Πολεοδομία έχει σημαντική ευθύνη, καθώς οι υπάλληλοί της είναι εκείνοι που καλούνται να εφαρμόζουν τη νομοθεσία και τη σχετική νομολογία, λαμβάνοντας υπόψη και τις δικαστικές αποφάσεις που ερμηνεύουν το ισχύον πλαίσιο. «Οι υπάλληλοι της Πολεοδομίας έχουν τεράστια ευθύνη, διότι είναι εκείνοι οι οποίοι εφαρμόζουν τη νομοθεσία και τη νομολογία», τόνισε.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι ιδιοκτήτες που δαπάνησαν σημαντικά ποσά για να αποκτήσουν ακίνητα και να οικοδομήσουν, βρίσκονται σήμερα σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, καθώς ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με δικαστικές προσφυγές για τη νομιμότητα των κτισμάτων τους. Ερωτηθείς εάν οι πολίτες μπορούν να προσφύγουν νομικά και εναντίον των υπαλλήλων που εξέδωσαν τις άδειες, απάντησε καταφατικά, επαναλαμβάνοντας ότι οι ευθύνες αφορούν τόσο τους σημερινούς υπαλλήλους όσο και εκείνους που υπηρετούσαν παλαιότερα.
«Έχουν τεράστιες ευθύνες και αυτές δεν αποσβένονται ποτέ», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι οι αρμόδιοι υπάλληλοι έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην κατάσταση που έχει διαμορφωθεί γύρω από την οικοδομησιμότητα των ακινήτων.
Πέρα από την εκτός σχεδίου δόμηση και την αναγνώριση των δρόμων, ο κ. Πέττας αναφέρθηκε και στα προβλήματα που αφορούν τους οικισμούς και τα σχέδια πόλης. Όπως υποστήριξε, οι οικισμοί στηρίζονται σε αποφάσεις Νομαρχών, τις οποίες χαρακτήρισε νομικά επισφαλείς και ακυρώσιμες σε περίπτωση δικαστικής προσφυγής.
«Οι οικισμοί μας σήμερα είναι στον αέρα. Έχουν αποφάσεις Νομαρχών και αυτές είναι στον αέρα. Είναι ακυρώσιμες. Εάν οποιοσδήποτε προσφύγει, η άδεια θα πέσει», ανέφερε, τονίζοντας ότι το ζήτημα παραμένει ανοιχτό. Στη συνέχεια, έθεσε το θέμα των σχεδίων πόλης για τα οποία δεν έχουν ολοκληρωθεί οι πράξεις εφαρμογής, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για πέντε περιοχές.
Όπως εξήγησε, οι πράξεις εφαρμογής αποτελούν κρίσιμο στοιχείο για την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού, ενώ η απουσία τους δημιουργεί προβλήματα ως προς την τυπική και νομική υπόσταση των σχεδίων πόλης. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο σχέδιο πόλης του Λαγανά, το οποίο διαθέτει πράξεις εφαρμογής, αλλά παραμένει και αυτό νομικά εκτεθειμένο.
Επικαλέστηκε τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, με αφορμή τις δικαστικές υποθέσεις που αφορούσαν τον παλαιό αγιαλό, σημειώνοντας ότι το σχέδιο πόλης Λαγανά εκδόθηκε με απόφαση Νομάρχη, ενώ θα έπρεπε να είχε εκδοθεί με Προεδρικό Διάταγμα.
«Δεν το ξέρουμε; Το ξέρουμε. Τι κάνουμε; Κωφεύουμε», σχολίασε, εκφράζοντας την αντίθεσή του στην πρακτική να παραμένουν τα ζητήματα αυτά εκτός της δημόσιας συζήτησης. Η δυσκολία επίλυσης των προβλημάτων είναι κατανοητή, ωστόσο αυτό δεν δικαιολογεί την αποσιώπησή τους. «Άλλο το ότι δεν μπορούμε να το λύσουμε και άλλο το ότι κάνουμε πως δεν υπάρχει», σημείωσε, χρησιμοποιώντας τη χαρακτηριστική φράση ότι στη Ζάκυνθο υπάρχει «ένας ελέφαντας», ο οποίος αφορά την οικοδομησιμότητα των ακινήτων.
«Η πρωτοβουλία του ΤΕΕ Ζακύνθου είναι ευλογημένη, είναι καλοδεχούμενη, αλλά είναι αργά. Είναι πάρα πολύ αργά», ανέφερε χαρακτηριστικά. Υπογράμμισε ότι η σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται το πρόβλημα θα κριθεί από το κατά πόσο θα παραμείνει σταθερά στην πολιτική ατζέντα και στον δημόσιο διάλογο. Όταν ένα ζήτημα απομακρύνεται από την καθημερινότητα, την ημερήσια διάταξη και το δημόσιο βήμα, στην πράξη καλύπτεται, με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται. «Τότε είναι που στην πραγματικότητα το καλύπτουμε».
Σε ό,τι αφορά τις πιθανότητες να υπάρξει άμεσα ένα ασφαλές νομικό πλαίσιο που θα δίνει διέξοδο στους ιδιοκτήτες, εμφανίστηκε επιφυλακτικός. «Δεν νομίζω ότι έτσι εύκολα, γρήγορα και απλά, θα λάβουμε ένα ασφαλές νομικό πλαίσιο, μία ασφαλή νομική διέξοδο από αυτό το κουβάρι της νομοθεσίας που μας έχει περιπλέξει».
Κλείνοντας, είπε ότι η Ζάκυνθος αντιμετωπίζει ένα συνολικό πρόβλημα που αφορά τους δρόμους, τους οικισμούς, τα σχέδια πόλης και την εκτός σχεδίου δόμηση. «Προσβάλλεται μία οικοδομική άδεια και στα 9 από τα 10 δικαστήρια, θα κερδίσει αυτός που την προσβάλλει. Έχουμε πρόβλημα. Κτίζουμε με την πρακτική, με την εμπειρία, με το πάμε και βλέπουμε και αυτό δεν επιβιώνει. Έρχεται μία ώρα κρίσιμη για όλους μας», προειδοποίησε, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η τοποθέτησή του θα συμβάλει στη διατήρηση του ζητήματος στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
